Χημικός ή Χημικός Μηχανικός; Με τι τρόπο να επιλέξω;

Όταν ένας μαθητής καλείται να επιλέξει ανάμεσα στο Τμήμα Χημείας και σε ένα Τμήμα Χημικών Μηχανικών, συχνά θεωρεί ότι η απόφαση αφορά δύο σχεδόν ίδιες επιστήμες ή, αντίθετα, δύο εντελώς διαφορετικούς επαγγελματικούς κόσμους. Η πραγματικότητα βρίσκεται κάπου στη μέση. Οι δύο ειδικότητες έχουν κοινή επιστημονική βάση, παρουσιάζουν σημαντικές επικαλύψεις στην αγορά εργασίας, αλλά διαφέρουν ως προς τον προσανατολισμό των σπουδών και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τα προβλήματα.Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς ποιο πτυχίο προσφέρει περισσότερες δυνατότητες. Είναι ποιο αντικείμενο ταιριάζει περισσότερο στα ενδιαφέροντα και στις επαγγελματικές επιδιώξεις του μαθητή.

Τι σπουδάζει ένας Χημικός;

Το Τμήμα Χημείας εστιάζει στη μελέτη της ύλης, της δομής και των ιδιοτήτων των ουσιών, των χημικών αντιδράσεων και των μεθόδων ανάλυσης. Μέσα από μαθήματα όπως η Οργανική, η Ανόργανη, η Αναλυτική Χημεία και η Φυσικοχημεία, ο φοιτητής αποκτά γνώσεις για τη συμπεριφορά των ουσιών και εκπαιδεύεται στη χρήση εργαστηριακών τεχνικών και επιστημονικών οργάνων. Ένας από τους βασικούς επαγγελματικούς χώρους είναι το εργαστήριο. Ο Χημικός μπορεί να ασχοληθεί με τον ποιοτικό έλεγχο, την ανάλυση πρώτων υλών και τελικών προϊόντων, τον προσδιορισμό της σύστασης δειγμάτων, καθώς και την έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων. Ενδεικτικά, μπορεί να εργαστεί σε φαρμακοβιομηχανίες, βιομηχανίες τροφίμων και καλλυντικών, εργαστήρια χημικών αναλύσεων, ερευνητικά κέντρα και φορείς του δημόσιου τομέα, ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε θέσης.

Τι σπουδάζει ένας Χημικός Μηχανικός;

Ο Χημικός Μηχανικός αξιοποιεί τη χημεία, τα μαθηματικά, τη φυσική και τις επιστήμες της μηχανικής για να σχεδιάζει, να αναπτύσσει και να βελτιώνει διεργασίες παραγωγής. Δεν εξετάζει μόνο τι συμβαίνει σε μια χημική αντίδραση, αλλά και πώς αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια, αποδοτικότητα και οικονομική βιωσιμότητα σε μεγάλη κλίμακα. Το πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, θερμοδυναμική, μηχανική ρευστών, μεταφορά θερμότητας και μάζας, σχεδιασμό διεργασιών και επιστήμη υλικών. Ανάλογα με το τμήμα και την κατεύθυνση, μπορεί να περιλαμβάνει και περιβαλλοντικά αντικείμενα. Ο Χημικός Μηχανικός μπορεί να εργαστεί σε βιομηχανίες, φαρμακευτικές εταιρείες, μονάδες παραγωγής τροφίμων, επιχειρήσεις υλικών και ενέργειας, αλλά και σε εργαστήρια, τμήματα ποιοτικού ελέγχου και έρευνας και ανάπτυξης.

Μπορούν να εργαστούν και οι δύο σε εργαστήρια χημικών αναλύσεων;

Η επαγγελματική πορεία δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τον τίτλο του πτυχίου, αλλά και από το αντικείμενο της θέσης, τις γνώσεις, την εμπειρία και τις ειδικές προϋποθέσεις που μπορεί να προβλέπονται. Το Προεδρικό Διάταγμα 99/2018, στο άρθρο 8, περιλαμβάνει στα επαγγελματικά δικαιώματα του Χημικού Μηχανικού τη διενέργεια φυσικοχημικών και μικροβιολογικών αναλύσεων και τη διεύθυνση εργαστηρίων ελέγχου. Συνεπώς, η εργαστηριακή απασχόληση δεν αποτελεί αποκλειστικό πεδίο του Χημικού. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι τα δύο πτυχία είναι ισοδύναμα σε κάθε επαγγελματική δραστηριότητα ή ότι καλύπτουν αυτομάτως τις προϋποθέσεις κάθε θέσης. Για τον λόγο αυτό, είναι χρήσιμο να εξετάζουμε πραγματικές αγγελίες εργασίας και το ισχύον πλαίσιο επαγγελματικών δικαιωμάτων.

Πώς διαφέρουν στην πράξη οι δύο σπουδές;

Η βασική διαφορά ανάμεσα στη Χημεία και τη Χημική Μηχανική βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν την επιστημονική γνώση και τις εφαρμογές της. Ο Χημικός μελετά τη σύσταση, τη δομή και τις ιδιότητες των ουσιών, τις χημικές αντιδράσεις και τις μεθόδους με τις οποίες μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να μετρήσουμε τα συστατικά ενός δείγματος. Ο Χημικός Μηχανικός αξιοποιεί τη χημεία, αλλά συνδυάζει τις γνώσεις του με τα μαθηματικά, τη φυσική και τη μηχανική, προκειμένου να σχεδιάσει, να οργανώσει και να βελτιστοποιήσει διεργασίες σε βιομηχανική κλίμακα. Η διαφορά γίνεται πιο κατανοητή μέσα από ένα παράδειγμα: στην ανάπτυξη ενός νέου φαρμακευτικού προϊόντος, ο Χημικός μπορεί να μελετήσει τις ιδιότητες των ουσιών, να αναλύσει τη σύστασή τους και να ελέγξει την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Ο Χημικός Μηχανικός μπορεί να σχεδιάσει και να βελτιώσει τη διαδικασία παραγωγής του, υπολογίζοντας τις απαιτούμενες ποσότητες, τις συνθήκες λειτουργίας, τον εξοπλισμό και την απόδοση της παραγωγικής μονάδας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επαγγελματικοί τους ρόλοι είναι αυστηρά διαχωρισμένοι. Και οι δύο μπορούν να εργαστούν σε εργαστήρια χημικών αναλύσεων, στον ποιοτικό έλεγχο, στην έρευνα και ανάπτυξη και στη βιομηχανία, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις της εκάστοτε θέσης. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο εύρος και στον προσανατολισμό της εκπαίδευσής τους: η Χημεία εστιάζει περισσότερο στην κατανόηση και τον χαρακτηρισμό των ουσιών, ενώ η Χημική Μηχανική στη μετατροπή της επιστημονικής γνώσης σε παραγωγικές διεργασίες και τεχνολογικές εφαρμογές.

Για τον υποψήφιο φοιτητή, επομένως, η σύγκριση δεν πρέπει να περιορίζεται στο ποια σχολή προσφέρει περισσότερες επαγγελματικές διεξόδους. Χρειάζεται να εξετάσει το περιεχόμενο των μαθημάτων, την έμφαση που δίνεται στο εργαστήριο ή στον σχεδιασμό διεργασιών, τις απαιτήσεις της κάθε ειδικότητας και τις δραστηριότητες που θα ήθελε να αναλάβει στην επαγγελματική του πορεία.

Η επιλογή δεν είναι μόνο θέμα επαγγελματικών δικαιωμάτων

Στον επαγγελματικό προσανατολισμό, η σύγκριση δύο σχολών δεν πρέπει να περιορίζεται στο ποια προσφέρει περισσότερες διεξόδους. Χρειάζεται να εξετάζουμε το περιεχόμενο των σπουδών, τις καθημερινές δραστηριότητες των επαγγελματιών, τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας και τις προσωπικές προτιμήσεις του μαθητή. Ούτε ο Χημικός ούτε ο Χημικός Μηχανικός περιορίζεται σε μία και μοναδική επαγγελματική διαδρομή. Η εξειδίκευση, η εργασιακή εμπειρία και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση μπορούν να διαμορφώσουν διαφορετικές πορείες. Τελικά, η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι ποιο από τα δύο πτυχία είναι καλύτερο, αλλά ποιο προσφέρει το επιστημονικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο μαθητής θα θέλει να εξελίσσεται.

Μάγκυ Γκολέμη

Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Share this post