Πράσινα επαγγέλματα: Το μέλλον της εργασίας είναι ήδη εδώ

Αν πριν από λίγα χρόνια λέγαμε σε έναν/μια μαθητή/τρια ότι στο μέλλον θα μπορούσε να εργαστεί εντοπίζοντας διαρροές νερού με τη βοήθεια δορυφορικών δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης ή σχεδιάζοντας συστήματα αποθήκευσης ενέργειας από τον ήλιο ή τον άνεμο, πιθανότατα θα έμοιαζε με σενάριο φαντασίας.

Σήμερα, όμως, αυτές οι ειδικότητες αποτελούν μέρος μιας πραγματικής και διαρκώς αναπτυσσόμενης αγοράς εργασίας. Η πράσινη μετάβαση δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε και καταναλώνουμε ενέργεια. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε.

Τι είναι τα «πράσινα» επαγγέλματα;

Ο όρος «πράσινα επαγγέλματα» συχνά μας οδηγεί εσφαλμένα σε μια περιορισμένη εικόνα, καθώς φανταζόμαστε περιβαλλοντολόγους, δασολόγους, γεωπόνους ή εργαζόμενοι σε φορείς προστασίας της φύσης.

Στην πραγματικότητα, όμως, πράσινο μπορεί να είναι κάθε επάγγελμα που συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος, στην εξοικονόμηση ενέργειας και φυσικών πόρων, στη μείωση των εκπομπών και των αποβλήτων ή στην προσαρμογή της κοινωνίας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Έτσι, πράσινες θέσεις εργασίας συναντάμε πλέον στη γεωργία, στις κατασκευές, στις μεταφορές, στην ενέργεια, στη βιομηχανία και στον τουρισμό, αλλά και σε χώρους που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να απέχουν από το περιβάλλον, όπως τα οικονομικά, η διοίκηση επιχειρήσεων, η πληροφορική, η νομική και το marketing.

Αυτό σημαίνει ότι δεν δημιουργούνται μόνο νέα επαγγέλματα. Πολλά από τα επαγγέλματα που ήδη γνωρίζουμε αποκτούν έναν νέο, «πράσινο» ρόλο.

Ο λογιστής, για παράδειγμα, μπορεί να ασχολείται με αναφορές βιωσιμότητας μιας επιχείρησης. Ο μηχανικός μπορεί να εξειδικευτεί στην ενεργειακή αποδοτικότητα κτιρίων. Ο ειδικός πληροφορικής μπορεί να εργάζεται με δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της κατανάλωσης ενέργειας ή των φυσικών πόρων.

Γιατί αυξάνεται η ζήτηση;

Η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή μετάβαση, η ανάγκη εξοικονόμησης φυσικών πόρων και η ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας δημιουργούν νέες ανάγκες για επιχειρήσεις και οργανισμούς.

Παράλληλα, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα, βιώσιμες υποδομές και τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών δημιουργούν νέες ειδικότητες και μετασχηματίζουν υπάρχουσες.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, οι επενδύσεις σε λύσεις βασισμένες στη φύση θα μπορούσαν να δημιουργήσουν έως και 32 εκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως μέχρι το 2030, ενώ η μετάβαση προς την κυκλική οικονομία εκτιμάται ότι μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον εκατομμύρια θέσεις εργασίας.

Η πράσινη οικονομία, επομένως, δεν αποτελεί απλώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα. Αποτελεί και ζήτημα εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και απασχόλησης.

Ποια επαγγέλματα βρίσκονται στο επίκεντρο;

Η εικόνα της αγοράς εργασίας εξελίσσεται συνεχώς, όμως ήδη βλέπουμε να ενισχύεται η ανάγκη για ειδικότητες όπως:

• Μηχανικοί και τεχνικοί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδιαίτερα στους τομείς των φωτοβολταϊκών, της αιολικής ενέργειας και των ενεργειακών συστημάτων.
• Ειδικοί αποθήκευσης ενέργειας, που σχεδιάζουν και διαχειρίζονται συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
• Σύμβουλοι βιωσιμότητας και ESG, οι οποίοι βοηθούν επιχειρήσεις να ενσωματώσουν περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια στη λειτουργία τους.
• Ειδικοί κλιματικής ανθεκτικότητας, που αξιολογούν κινδύνους όπως οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι ακραίες θερμοκρασίες.
• Αστικοί δασολόγοι και ειδικοί αστικού πρασίνου, που σχεδιάζουν πιο ανθεκτικές και βιώσιμες πόλεις.
• Ειδικοί κυκλικής οικονομίας και διαχείρισης αποβλήτων.
• Επιστήμονες και αναλυτές δεδομένων, οι οποίοι αξιοποιούν τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα γεωχωρικά δεδομένα για περιβαλλοντικές εφαρμογές.

Το κοινό χαρακτηριστικό πολλών από αυτές τις ειδικότητες είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους νέους: δεν βασίζονται σε μία μόνο γνώση.

Συνδυάζουν τεχνολογία και περιβάλλον, οικονομία και βιωσιμότητα, πληροφορική και φυσικές επιστήμες, μηχανική και ενέργεια.

Και αυτό μας οδηγεί σε μια αλλαγή όπου το μέλλον της εργασίας απαιτεί ολοένα και περισσότερο διεπιστημονικές δεξιότητες.

Τι σημαίνει αυτό για έναν μαθητή που επιλέγει σχολή;

Για έναν μαθητή που βρίσκεται μπροστά στην επιλογή σπουδών, η εικόνα αυτή δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες, αλλά και την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση. Η αφετηρία, φυσικά, παραμένει ο ίδιος ο μαθητής: Τι μου αρέσει; Ποια είναι τα ενδιαφέροντά μου; Σε τι έχω κλίση; Ποιες είναι οι ικανότητες και οι δεξιότητές μου; Τι είδους δραστηριότητες με ενδιαφέρουν και τι περιβάλλον εργασίας θα μπορούσα να φανταστώ για τον εαυτό μου;

Από εκεί και πέρα, το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσει τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές διαδρομές που μπορούν να συνδεθούν με αυτά τα χαρακτηριστικά. Και εδώ η γνώση των αλλαγών στην αγορά εργασίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Ένας μαθητής που ενδιαφέρεται για τη μηχανική, για παράδειγμα, δεν χρειάζεται να περιοριστεί στην εικόνα του «κλασικού» μηχανικού. Μπορεί να διερευνήσει τις δυνατότητες που δημιουργούνται στην ενέργεια, στις ανανεώσιμες πηγές, στα βιώσιμα κτίρια ή στις νέες τεχνολογίες.

Αντίστοιχα, ένας μαθητής που αγαπά την πληροφορική μπορεί να αναζητήσει εφαρμογές των ψηφιακών τεχνολογιών στην προστασία του περιβάλλοντος, στα έξυπνα δίκτυα, στην ενεργειακή διαχείριση ή στην ανάλυση περιβαλλοντικών δεδομένων.

Ποιες σπουδές οδηγούν σε μια πράσινη καριέρα;

Για έναν μαθητή που ενδιαφέρεται άμεσα για το περιβάλλον, υπάρχουν φυσικά εκπαιδευτικές διαδρομές που οδηγούν πιο άμεσα στον χώρο: σπουδές μηχανικού περιβάλλοντος, γεωλογίας, γεωτεχνολογίας και περιβάλλοντος, ενεργειακής τεχνολογίας, οικολογίας, δασολογίας και άλλων συναφών επιστημών.

Ωστόσο, ίσως ακόμη πιο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι η πράσινη καριέρα δεν ξεκινά και δεν τελειώνει με την επιλογή μιας «πράσινης» σχολής.

Ένας οικονομολόγος μπορεί, μέσα από μεταπτυχιακές σπουδές, να στραφεί στην πράσινη χρηματοδότηση και στις βιώσιμες επενδύσεις.

Ένας νομικός μπορεί να εξειδικευτεί στο περιβαλλοντικό δίκαιο και στην ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική.

Ένας μηχανικός μπορεί να κατευθυνθεί προς τον ενεργειακό σχεδιασμό κτιρίων, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση αποβλήτων ή τις νέες τεχνολογίες στη ναυτιλία.

Ένας απόφοιτος διοίκησης επιχειρήσεων μπορεί να εργαστεί στη στρατηγική βιωσιμότητας μιας εταιρείας, ενώ ένας επαγγελματίας του marketing μπορεί να ασχοληθεί με την επικοινωνία βιώσιμων προϊόντων και υπηρεσιών.

Ακόμη και η πληροφορική, η οποία συχνά δεν συνδέεται άμεσα στο μυαλό των μαθητών με το περιβάλλον, αποτελεί πλέον σημαντικό εργαλείο για την πράσινη μετάβαση.

Οι εκπαιδευτικές διαδρομές δεν είναι γραμμικές.

Μια βασική σχολή μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία και μια μεταγενέστερη εξειδίκευση να οδηγήσει σε έναν εντελώς διαφορετικό επαγγελματικό ρόλο. Γιατί το επάγγελμα που επιλέγει ένας μαθητής σήμερα πιθανότατα δεν θα είναι ακριβώς το ίδιο σε δέκα ή είκοσι χρόνια.

Η τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική αλλαγή και η πράσινη μετάβαση μετασχηματίζουν ήδη την αγορά εργασίας. Επομένως, δεν αρκεί να γνωρίζουμε ποια επαγγέλματα υπάρχουν σήμερα. Χρειάζεται να μπορούμε να προβλέπουμε πώς εξελίσσονται.

Τα πράσινα επαγγέλματα δεν αποτελούν μια μακρινή τάση που αφορά μόνο τις επόμενες γενιές. Και για έναν μαθητή που σήμερα επιλέγει κατεύθυνση, σχολή ή επαγγελματικό πεδίο, αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: η βιωσιμότητα θα αποτελεί ολοένα και περισσότερο μέρος της επαγγελματικής πραγματικότητας, ανεξάρτητα από τον κλάδο στον οποίο θα εργαστεί.

Η πρόκληση για τον επαγγελματικό προσανατολισμό δεν είναι να πει στους νέους ποια είναι η «σωστή» πράσινη σχολή. Είναι να τους βοηθήσει να δουν τις δυνατότητες που ανοίγονται πίσω από τις αλλαγές.

Και ίσως, τελικά, το σημαντικότερο ερώτημα για έναν νέο άνθρωπο να μην είναι «ποιο επάγγελμα θα υπάρχει στο μέλλον;», αλλά:

«Πώς θέλω να συμμετέχω στον κόσμο που δημιουργείται τώρα;»

Μάγκυ Γκολέμη

Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Share this post